december 2022

Kennisplatform in DuurzaamDoor-special Publiek Denken: Tijd rijp voor een voedselstrategie

Voedsel van dichtbij maakt ons voedselsysteem duurzamer en onze inwoners potentieel gezonder. Hiermee begint het artikel in de DuurzaamDoor-special van Publiek Denken, een netwerkplatform voor professionals in de publieke sector.

Daken vol bloeiende gewassen, volkstuintjes met seizoensgroenten en balkonnetjes vol met planten en kruiden: stadslandbouw zit in de lift. Dat is een goede zaak, zegt René Bruijns, secretaris Participatietafel Voedsel­transitie bij DuurzaamDoor. ‘Voedsel van dichtbij kan duurzamer zijn, versterkt de sociale cohesie, is klimaat­adaptief. Uitholling van bodem en aarde moeten we niet meer willen en kunnen we deels verhelpen door lokaal te produceren en te consumeren. We gaan terug naar ons eigen eten.’

Meer dan voedsel telen
DuurzaamDoor werkt nauw samen met Stadslandbouw Nederland om een landelijke aanpak te helpen ontwikkelen voor voedsel van dichtbij. René zag dat alle verschillende voedselinitiatieven in gemeenten nog wat verspreid waren. ‘Wij ondersteun­den hen met kennissessies, maar dat vond ik uiteindelijk te beperkt. Om ook onderwijs en onderzoek beter te betrekken, is de tijd rijp voor een nationaal programma.’

Jean Eigeman is voorzitter van Stadslandbouw Nederland. Met het nationale programma wil hij het gat tussen burger en landbouw kleiner maken. ‘Waar komt je eten vandaan, wat kun je ermee doen en wat doet het met je gezondheid? Veel mensen in de stad weten daar niet voldoende over.’ Stadslandbouw gaat ook volgens Jean om meer dan alleen het telen van voedsel: het kan de omgevingskwaliteit verbeteren en de stad leefbaarder maken.
Lees verder

 

  Lees meer

november 2022

‘Impactwaarde lokale voedselprojecten is groot’

Lokale voedselprojecten hebben een grote maatschappelijke waarde. Ze dragen bij aan duurzame steden en gemeenschappen en aan gezondheid en welzijn, blijkt uit de analyse van 314 initiatieven op het MAEX-platform Voedsel van Dichtbij. Zij vertegenwoordigen gezamenlijk een impactwaarde van ruim 68.5 miljoen euro. De projecten willen van nog meer betekenis zijn. In november dienden tientallen initiatieven plannen in voor de eerste grote Impuls Voedsel.

Het MAEX-platform Voedsel van Dichtbij is in oktober 2021 gelanceerd, in opdracht van van Kennisplatform Stadslandbouw Nederland en DuurzaamDoor. Zij zien de Social Handprint van de MAEX als een manier om lokale en regionale voedselprojecten en voedselgemeenschappen te ondersteunen.
,,Het inzicht in hun impact en behoeften kunnen de projecten benutten voor hun eigen ontwikkeling, en om zichzelf te presenteren richting lokale overheid en financiers”, zegt voorzitter Jean Eigeman van Stadslandbouw Nederland. ,,Bovendien geeft deze analyse aan wat een enorme impact de initiatieven gezamenlijk hebben.’’ De afgelopen weken groeide het aantal ingeschreven initiatieven naar 346.

Bijdragen aan alle SDG’s

De ‘jaarlijkse thermometer’ over 2021 geeft aan dat lokale voedselprojecten bijdragen aan alle Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) met uitschieters naar 11 (duurzame steden en gemeenschappen) en 3 (gezondheid en welzijn). Bij de 314 initiatieven zijn 20461 vrijwilligers betrokken en 1745 medewerkers. Er zijn 21 nog in de planfase, 49 zijn net gestart, 204 hebben nog een ontwikkelwens en groeien, 40 zijn volgroeid en ze bestaan nog allemaal.
De impactwaarde van ruim 68,5 miljoen euro is een indicatie van het totale bedrag dat belanghebbenden tezamen besparen of in de reguliere economie bereid zouden zijn te betalen voor dergelijke diensten en effecten, uitgedrukt in euro’s. Bekijk de analyse.

Impuls: geefgeld

De MAEX ondersteunt initiatieven ook financieel. Daarvoor zoekt het partners die geefgeld ter beschikking stellen. Tijdens de presentatie in oktober 2021 is de eerste MAEX Impuls Voedsel uitgereikt van 2500 euro aan Voedselbos Mariahoeve. ,,Dit bedrag was heel welkom voor ons project om jongeren bij ons voedselbos te betrekken. Het toonde dat we er echt mee aan de slag wilde en heeft geholpen om andere fondsen te werven”, vertelt projectleider Jan Morsch.

Appel van Opa

Begin november 2022 konden initiatieven voor het eerst inschrijven op een Impuls van in totaal 50.000 euro, mogelijk gemaakt door het Univé Buurtfonds. Binnen een dag waren er 39 inschrijvingen. Van hen konden 23 projecten worden verblijd met bedragen tot maximaal 2500 euro.
Een voorbeeld is het initiatief Appel van Opa van Rogier Tan uit Aerdenhout. Hij zag een boomgaard vol met appels, belde aan bij de eigenaar en vroeg: Doet u iets met uw appels? Tot zijn verbazing was het antwoord: Niets! Rogier mocht de appels plukken en liet ze persen bij een mobiele sap-pers. Zo ontstond in 2014 Appel van Opa en sindsdien regelen ze dat de pers op diverse locaties in Noord-Holland staat om appels en peren uit tuinen en boomgaarden van bewoners te persen. Dit jaar is van meer dan 50.000 kilo fruit sap gemaakt. Uit de MAEX Impuls Voedsel ontving het project €850,- voor het laten ontwerpen en maken van plukschorten van recyclematerialen, gemaakt door het naaiatelier van de sociale onderneming De Snuffelmug in Haarlem.

Behoeften: financiering, kennis en menskracht

Met de Impuls wordt direct antwoord gegeven op een behoefte die uit de analyse naar voren komt: financiering. Bijna negen op de tien projecten (87%) zou gebruik willen kunnen maken van een lening of een donatie. Verder is er vraag naar ruimere mogelijkheden (minder bureaucratie, experimenteerruimte, vergunningen, behoefte aan ruimte en materiaal, zoals gereedschap, grondstoffen, en grond. Ook zouden meer vrijwilligers aan de slag kunnen en zijn projecten op zoek naar kennis: organisatorisch, financieel, verdienmodel, communicatie en juridisch.
Deze behoeften komen overeen met eerder onderzoek dat Stadslandbouw Nederland en Duurzaam Door hebben laten uitvoeren.

Deze inspirerende projecten hebben een Impuls ontvangen:
Land in Zicht en Voedselbos Laakoever in Amersfoort, Gelukkige Groentes in Malden, BOOST Amsterdam, De Stadsgroenteboer, MOMA Liquid Landscape, Stichting Stadslandbouw Amsterdam (SLA), Stichting Green Meal Initiative en Anna’s Tuin & Ruigte uit Amsterdam, Pluktuin van Geesje in Heerhugowaard, Stichting Van Tuin Tot Bord uit Nijmegen, Wij Telen Groente VOF in Haarlem, Pluktuin Gewoon Buiten in Rijsbergen, Eerlijk Eten uit de Streek in Barneveld, Stichting Tuinen van Greens in Den Haag, Appel van Opa in Aerdenhout, Kom bij de Boer in Noordoostpolder, Urk, Dronten en Zeewolde, Stichting Zorgboerderij Slangenburg in Doetinchem, Voedseltuin Overvecht, LOOS Utrecht en Stichting VoedselSurplus in Utrecht, De Wickevoorter Stadsboeren uit Cruquius, De Streekboer voor Friesland, Groningen en Drenthe in Westerkwartier.

Draag ook bij aan MAEX Voedsel van Dichtbij!

Dat de behoefte aan financiering groot is, is duidelijk. Door het hoge aantal aanvragen dat op de eerste dag van de Impuls Voedsel binnenkwam, moest MAEX de ronde vervroegd sluiten. Dat terwijl initiatieven aantonen dat zij meervoudige waarde leveren en met een klein bedrag langdurig impact maken. Deze eerste Impuls Voedsel is mogelijk gemaakt door het Univé Buurtfonds.

Wij roepen daarom bedrijven, fondsen en overheden op om bij te dragen aan de ondersteuning van Voedsel van Dichtbij-initiatieven. Meer weten? Neem dan contact op met Floyd Krom, Impuls Manager bij MAEX, via Floyd@MAEX.nl

  Lees meer

november 2022

MAEX Impuls helpt jongerenproject Voedselbos Mariahoeve van de grond

Het Haagse Voedselbos Mariahoeve ontving in 2021 de eerste MAEX Impuls Voedsel van dichtbij. ,,De 2500 euro waren heel welkom voor ons project om jongeren bij ons voedselbos te betrekken. Het toonde dat we er echt mee aan de slag wilde en heeft geholpen om andere fondsen te werven.”

Jan Morsch van het voedselbos blikt een jaar later terug op de besteding van het bedrag. Van een idee zonder financiering werd het een project waar nu vier Haagse jongeren een training volgen om kennis te maken met eetbaar groen en het verwerken ervan. Dit in combinatie met vaardigheden als gastvrijheid, het samenstellen van een menu en het maken van uitnodigingen.

Hij vertelt: ,,Met de jongeren gaan we aan de slag in pop-up restaurants in het Voedselbos. Daar willen we bedrijven uit de buurt een lunch aanbieden. Zo ondersteunen we jongeren uit de wijk Mariahoeve die nog niet zo goed weten wat ze willen. Zij komen bij ons via het jeugdwerk. In 2023 willen we scholieren uit de wijk laten kennismaken met voedsel van dichtbij: zo leren ze dat het eten groeit voor je voeten.’’

Lesprogramma en keukenmateriaal

Het voedselbos op een talud langs de N14 is vanaf maart 2021 aangelegd met fruitbomen, -struiken en een kruidentuin en wordt langzaam uitgebreid. Vrijwilligers verzorgen het onderhoud. ,,Behalve natuur laten groeien, willen we het Voedselbos ook een plek maken waar mensen kunnen groeien. Waar ze hun kennis over de natuur en voeding kunnen vergroten, contact kunnen maken met andere mensen, samen werken in de natuur en leren van elkaar’’, zegt Morsch, sociaal ondernemer.

Dankzij de MAEX Impuls kon hij het project en een lesprogramma voor jongeren opzetten, keukenmateriaal aanschaffen en een paar proeflunches maken. ,,Er is altijd iets te eten uit het voedselbos. En voor de andere ingrediënten maken we gebruik van de Tuinen van Mariahoeve, waarmee we bewoners begeleiden bij het vergroenen van de eigen buurt. We merken dat de jongeren die onze training volgen goed onthouden wat er allemaal aan eetbaars groeit. Ze vinden het leuk”, is zijn ervaring.

Impact

Jan Morsch heeft voor het Voedselbos Mariahoeve op MAEX.nl een profiel aangemaakt. De Social Handprint die uit de gegevens is samengesteld, maakt duidelijk dat het Haagse project vooral bijdraagt aan de SDG’s 3 (goede gezondheid en welzijn), 8 (eerlijk werk en economische groei), en 12 (verantwoorde consumptie en productie) met een uitschieter naar 11 (duurzame steden en gemeenschappen) en een impactwaarde heeft van 10.000 euro.

,,De Social Handprint geeft onszelf een goed inzicht wat we aan het doen zijn en in onze maatschappelijke opbrengst. Daar sta je normaal zelf niet bij stil, omdat dat niet direct zichtbaar is. Onze bijdrage aan de SDG’s en impactwaarde waren voor onze bestuursleden ook een eyeopener. Deze informatie plaatsen we ook in ons jaarverslag, en kunnen we benutten om verdere ondersteuning aan te vragen. Ja, ik kan het aanmaken van een profiel van harte aanbevelen aan andere initiatieven.”

Staat jouw initiatief of sociale onderneming ng niet op de MAEX?
Maak dan nu hier gratis een profiel aan!

Wat heb je aan een profiel op MAEX Voedsel van Dichtbij?

MAEX Voedsel van Dichtbij:

  • geeft je de gratis mogelijkheid om jouw initiatief en maatschappelijke impact zichbaar te maken via een Social Handprint.
  • Dit maakt zichtbaar wat je doet en voor wie,
  • en waaraan jouw initiatief behoefte heeft,
  • geeft inzicht aan welke SDG’s (werelddoelen) je bijdraagt
  • en wat jouw maatschappelijke financiële waarde is.
  • Je inspireert anderen om jouw initiatief te ondersteunen. Als bij jouw organisatie producten kunnen worden gekocht, kun je dat ook aangeven.
  • Je kunt deze informatie benutten om jezelf te presenteren richting lokale overheid en financiers.

Eenmaal aangemeld op het platform, houdt MAEX je op de hoogte van ontwikkelingen en kansen om jouw initiatief te versterken, bijvoorbeeld wanneer er een Impuls (donatie van geld of kennis, bijvoorbeeld juridische hulp) kan worden aangevraagd. Ook biedt MAEX KennisMeetups aan.

  Lees meer

oktober 2022

Terugblik Voedsel Anders Conferentie: Samen op weg naar een democratisch Voedselsysteem

Stadslandbouw Nederland was partner in de 3de Voedsel Anders Conferentie in Wageningen. Zo’n 400 mensen gingen “samen op weg naar een democratisch voedselsysteem” in juni 2022. In meer dan 50 verschillende workshops ontmoetten mensen elkaar en deelden ze kennis over de vraag hoe agro-ecologie in Nederland nu eindelijk de plek kan krijgen die ze verdient, hoe voedselsoevereiniteit er in de praktijk uit ziet, hoe we solidair kunnen zijn met het mondiale Zuiden en wat nodig is voor een rechtvaardig en duurzaam handels- en landbouwbeleid. Er was onder meer een workshop over voedselbeleidsnetwerken als vervolg op ons webinar over voedselraden. Lees hier het uitgebreide verslag of bekijk het filmpje hieronder.

 

  Lees meer

oktober 2022

MAEX Impuls: 50.000 euro voor initiatieven Voedsel van dichtbij

Vanaf 1 november (10.00 uur) t/m 8 november kan je een aanvraag indienen voor de MAEX Impuls Voedsel van 2500 euro. De MAEX Impuls is een financiële bijdrage voor initiatieven die hun organisatiekracht duurzaam willen versterken en/of professionaliseren, een onderdeel dat vaak moeilijk te financieren is. Sta jij nog niet op de MAEX? Maak dan nu gratis een profiel aan!

  Lees meer

september 2022

Vijf jaar inspirerende samenwerking met Vlaanderen rond lokaal voedsel

Vijf jaar samenwerking met de VVSG en Vlaamse Land Maatschappij (VLM) in Vlaanderen vierden we op 27 september 2022 tijdens de Vlaamse Voedseldag van Abdij van Park in Leuven. Opnieuw veel inspiratie opgedaan van onder anderen Vlaamse schepenen (wethouders) die in hun gemeente bezig zijn met lokaal voedselbeleid, korte keten, voedselverspilling en de link tussen duurzaam en betaalbaar eten en gezondheid en jeugd. Veel mooie voorbeelden waar we in Nederland van kunnen leren. Vanuit Engeland spraken Carolyn Steel (HungryCity, Sitopia) en Tristram Stuart (Feedback – vecht wereldwijd tegen voedselverspilling). Ook zij benadrukten de rol van gemeenten en riepen op: neem voedsel weer serieus!

Een week eerder, op 21 september waren we te gast bij de Nederlandse ambassadeur in Vlaanderen, net als vijf jaar geleden, om stil te staan bij deze samenwerking. Ambassadeur Pieter-Jan Kleiweg de Zwaan leidde het gesprek over voedselstrategie en korte keten en het grensoverschrijdend kunnen samenwerken en van elkaar leren. Onder anderen Silke Beirens, schepen van Mens en Milieu in Oostende en  Simon de Boeck, burgemeester van Gooik, lichtten toe hoe zij als lokale bestuurders inzetten op een duurzame voedselstrategie.

Tijdens de Vlaamse Voedseldag is een Engagementsverklaring lokaal voedselbeleid gepresenteerd. Hierin lees je over de cruciale rol van lokale besturen, de kracht van co-creatie en waarom voedsel verbindt.

Tevens werd drie jaar met lokale besturen werken aan circulair voedselbeleid (2020-2022) vastgelegd in het Kookboek Lokaal voedselbeleid. Vol ingrediënten en recepten om uit te rollen over Vlaanderen en Nederland.

  Lees meer

juni 2022

Naar een nationaal programma van gemeenten, stadslandbouw en voedselgemeenschappen

Met een divers gezelschap waren we te gast op de Floriade Expo 2022 en bij biologische boerderij Vliervelden in Almere om van gedachten te wisselen over een nationaal programma van gemeenten, stadslandbouw en voedselgemeenschappen. Een nationaal programma in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft als doel voedsel van dichtbij hoger te positioneren op de gemeentelijke beleidsagenda, en samenwerking te bevorderen met partners die zich inzetten voor de voedseltransitie. Hierdoor moet de beweging van onderop meer stevigheid krijgen, beter zichtbaar worden en de impact groter worden.

  Lees meer

april 2022

Voedselraden in opkomst: ‘Kanteling voedselbeleid lokaal ondersteunen’

Voedselraden zijn belangrijk om de noodzakelijke verandering van het voedselsysteem te agenderen in gemeenten. Ze bieden gemeenten de mogelijkheid om over voedsel een dialoog aan te gaan met de samenleving en de brede welvaart tot leven te brengen.

Voedselraden zijn in ons land betrekkelijk nieuw. Nederland telt er vijf: drie in Amsterdam, een in Ede en een in Den Haag. In Duitstalige landen en Italië, in Canada en de Verenigde Staten zijn Food Policy Councils meer bekend. Ook de EU erkent de rol van burgers en voedselraden in de transitie van het voedselsysteem.

Om meer bekendheid te genereren is het webinar ‘Voedselraden als verbindende schakels’ georganiseerd door het kennisplatform Stadslandbouw Nederland, het Amsterdam Network for Food Planning, voedselraad Ede en het programma DuurzaamDoor (RVO).

Het was de eerste keer in Nederland dat er uitgebreid over is gesproken en kennis is gedeeld: wat is een voedselraad? Waarom zijn voedselraden belangrijk? Zijn er verschillen in aanpak? En hoe zet je eigenlijk zo’n voedselraad op? Lees hieronder het antwoord op deze vragen en bekijk de samenvatting van dit webinar of het gehele webinar.

  Lees meer

februari 2022

29 maart Webinar Voedselraden als verbindende schakels

In Nederland zijn ze in opkomst, in de ons omringende landen zijn al veel meer lokale en regionale voedselraden actief. In Duitsland heeft zelfs bijna elke streek en stad nu een eigen voedselraad. In een voedselraad spreken voedselbewuste burgers zich uit over het voedselbeleid van de lokale/ regionale overheid en de werking van de markt. Door mee te praten en te beslissen krijgen consumenten meer vat op de voedselvoorziening.

In ons webinar Voedselraden als Verbindende Schakel op dinsdag 29 maart tussen 14.00 en 16.00 uur maken we kennis met voedselraden.

  Lees meer

november 2021

Financiering van ‘Voedsel van dichtbij’ vereist maatwerk; ‘Je bent een rondje in een vierkante wereld’

Het aantal, de kwaliteit en de impact van lokale voedselinitiatieven groeit gestaag. Ook de diversiteit aan spelers neemt toe. Dat is goed nieuws, maar succes is niet vanzelfsprekend. Het rendement – sociaal, ecologisch of financieel-economisch – is soms lastig meetbaar en verschilt per initiatief. Financiering is maatwerk.

Reden voor kennisplatform Stadslandbouw Nederland en programma DuurzaamDoor (RVO) om tijdens het webinar Voedsel van dichtbij gefinancierd! op zoek te gaan naar beproefde en nieuwe ideeën en vormen van financiering. Kortom, een programma vol praktijkvoorbeelden, de lancering van het platform ‘Voedsel van Dichtbij’ op MAEX.nl en de uitreiking van de eerste financiële Impuls!

  Lees meer